Kerlingareldur

Skrifað af: Sigurður Tómas Þórisson Miðvikudagur, 16. ágúst 2006 20:50

Leiðarlýsing fyrir alpaklifurleiðina Kerlingareld í fjallinu Kerlingu sem skilur að Svarfaðadal og Skíðadal. Stórfín leiðarlýsing og glæsilegar myndir eftir Björgvin, Sigurð Tómas og Skarphéðinn. Hvern langar ekki í alpaklifur á Tröllaskaganum.

Af Vísindavefnum

Orðið kerlingareldur er annað heiti á físisvepp. Þegar físisveppur er ungur er hann hvítur og mjúkur og kallaður merarostur, sjaldnar merareldur. Ekki hefur hann fengið nafn af ásókn mera í hann því að hross sniðganga hann í túni.
Með aldrinum dökknar físisveppurinn og þornar og sé komið við hann dreifist frá honum gráleitt ryk. Á þessu stigi nefnist hann kerlingareldur og „rykið“ er fræ hans. Kerlingareldurinn er því fullþroskað aldin físisveppsins. Áður fyrr, og reyndar eitthvað enn, var varað við að fá þetta ryk í augun. Það gæti valdið blindu.

Almennt

Leiðin er í fjallinu Kerlingu, 1114m, sem skilur að Svarfaðardal og Skíðadal á Tröllaskaga í Eyjafirði. Hún er framan á berggangi sem gengur fram í dalhvilft eða skál, sem er á milli fjallsins Stóls og Kerlingar og sést greinilega alla leið frá Dalvík og þegar keyrt er fram Svarfaðardal vestan megin.
Leiðin var fyrst klifin af Jökli Bergmann og Stebba Smára árið 1997 og var hún ekki endurtekin fyrr en árið 2003. Þá voru á ferðinni þeir Andri, Óli Raggi og Eyþór. Næsta uppáferð var árið eftir þegar Jökull fór með Sunnu spúsu sinni, Friðjóni Þ. og fransmanninum Gregory. Undirritaðir voru svo fjórði hópur upp í júlí 2006. Fimmta ferðin var farin þegar Jökull fór sína þriðju ferð í leiðina í ágúst sama sumar ásamt Sigurði B. Sigurðssyni Svarfdælingi. Vitað er af a.m.k. tveimur öðrum hópum sem hafa reynt við leiðina en orðið frá að hverfa vegna votviðris.
Mælum við hiklaust með þessari leið fyrir sæmilega vana dótaklifrara, enda er þetta ein glæsilegasta klettaklifurleið á landinu. Hafa ber í huga að leiðin er mjög alvarleg því klifrið er oft á tíðum tæpt. Tryggingar eru oft síðri en best verður á kosið, mikið af lausu grjóti sem getur hrunið og langt að fara til að sækja aðstoð ef eitthvað kemur upp á. Ekki láta blekkjast af 5.8/5.9 gráðunni því hún segir minnst um klifrið sjálft. Það er tvennt ólíkt að klifra t.d. 5.8 í Stardal á góðum tryggingum og að príla 5.8, nokkrum metrum ofan við tæpa tryggingu, 100m uppi í Kerlingareldinum.

Leiðarlýsing

Gengið er frá bænum Melum í Svarfaðardal (muna að spjalla við bóndann). Gangan upp í skálina tekur um klukkustund og um klukkustund í viðbót inn skálina, upp snjóbrekkuna og að bergganginum. Ekki er úr vegi að hafa með sér ísöxi, vera með hjálm og hlusta vel eftir hruni úr klettaveggjunum en það er mjög mismikið eftir aðstæðum og árstíma. Passa einnig snjóflóðahættu ef farið er snemmsumars.
Best er að bera með sér a.m.k. tvö half-rope og hefðbundinn dótaklifurrakk. Litlir vinir komu oft að góðum notum. Sumar spannir eru talsvert langar svo það borgar sig að hafa nóg af tvistum og slingum. Einnig er gott að vera með nokkra fleyga til að gera bráðabirgðastans undir leiðinni. Lítið er um staði fyrir annað dót fyrir ofan snjóbrekkuna.

1. spönn

55m (misjafnt eftir snjóalögum), 5.7
- byrjar í smá leðjuklifri framan á bergganginum á sæmilegum tökum og þokkalegum tryggingum, upp á slabb með smá hliðrun til hægri í lokin
- ofan slabbsins verður þetta brattara. Þá taka við tvær rennur hlið við hlið, við fórum þá vinstri. Varúð, nokkrar lausar flögur í rennunni
- endar á smá sikk-sakki ofan við rennurnar upp á augljósa góða syllu með tveggja bolta stans
- til að minnka línutog væri óvitlaust að kljúfa spönnina í tvær 20-30m spannir

2. spönn

30m, 5.5-5.6
- farið er u.þ.b. 5m beint upp frá stansinum, upp lausar flögur inn í stóra rennu og áfram u.þ.b. 10m upp hana til vinstri að jaðri berggangsins
- handan við hornið taka við 1-2m breiðar en brattar svalir, 15m langar með þokkalegum tökum upp í eins bolta stans. Mjög "exposed" og flott klifur upp þessar svalir
- á stansinum eru sæmilegar aðstæður til að bæta við 1-2 tryggingum til að gera stansinn traustan

3. spönn

10-15m, 5.9
- beint upp hægra megin við stansinn
- mjög tæp tök næstu 5-6m upp haft ofan við þokkalega tryggingu (vinur af millistærð)
- ofan haftsins tekur við léttara klifur á slabbi upp að tveggja bolta stansi
- ATH! Tortryggt alveg upp að stansinum
- til að minnka línutog í næstu spönn væri óvitlaust að lengja þessa spönn um u.þ.b. 15m upp slabbið að næsta bratta hafti

4. spönn

40m, 5.8
- liggur upp síðasta haftið upp á brún á nokkuð vafasömum en skemmtilegum flögum upp á hallandi syllu á miðri leið
- hér eru tryggingar nokkuð vandasamar og verður að passa að taka ekki of hraustlega á flögunum, sem sumar eru mjög lausar
- lengst vinstra megin á syllunni er bratt horn undir litlu þaki. Hornið er klifið upp að þakinu og þaðan er hliðrað út til vinstri framhjá því
- ofan þaksins tekur við stór sylla og smá sikk-sakk kemur manni upp síðasta haftið, u.þ.b. 4m upp á stóra syllu með tveggja bolta stans
- annað afbrigði (originalinn) í lokahaftinu er að fara af hallandi syllunni ofan flaganna til hægri út á jaðar berggangsins. Þar eru staðsettir 2 fleygar upp erfiðasta (og tortryggðasta kaflann) (?)

5. spönn

- af stansinum er svo u.þ.b. 10-15m brölt upp á topp berggangsins
- toppurinn er ákaflega “exposed” og þar er mikið af lausu grjóti þannig að það er vissara að tryggja á leiðinni

Eftir að hafa spókað sig á toppnum er tilvalið að bakka niður að stansinum og síga niður leiðina (við gerðum það) og er það gert í þremur 40-60m sigum
1 - úr toppstans niður í 3. stans (keðjulás á sling)
2 - úr 3. stans beint niður í 1. stans (bara boltaaugu)
3 - úr 1. stans niður að snjó (tvær karabínur á sling)

Önnur leið niður er að fara frá toppnum u.þ.b. 30-40m eftir topphryggnum (1-2m breiður) inn að höfuðvegg Kerlingar
- þaðan taka svo við brattar skriður til vinstri til að komast að hrygg, sem hægt er að ganga niður
- hægt að skjótast þaðan upp á topp Kerlingar, 60m brölt upp hrygginn og svo 15m línuklifur upp á toppinn
- þessi leið er mjög “exposed” en skriðurnar eru víst skárri en þær virðast vera úr fjarska. Jökull Bergmann mælir þó með henni, sérstaklega ef mikið hrun er niður snjóbrekkuna úr klettunum fyrir ofan

Björgvin Hilmarsson
Sigurður Tómas Þórisson
Skarphéðinn Halldórsson